Οι πρώτες μεταμοσχεύσεις ΜΟ

   Μοιραστείτε το    Facebook Twitter Share

Οι πρώτες μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων πραγματοποιήθηκαν μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν οι επιστήμονες μπόρεσαν να περιγράψουν τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας HLA. Τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας ή HLA αντιγόνα είναι πρωτεΐνες που βρίσκονται στην επιφάνεια των περισσοτέρων κυττάρων και μπορούν να συγκριθούν με τις ομάδες αίματος του συστήματος ΑΒΟ, ο έλεγχος των οποίων είναι απαραίτητος για την ασφάλεια των μεταγγίσεων. Η πολυπλοκότητα όμως των HLA είναι πολλαπλάσια από αυτή του συστήματος ΑΒΟ.

Το ανοσιακό σύστημα χρησιμοποιεί τα HLA αντιγόνα για να ξεχωρίζει το «ίδιο από το ξένο», τι δηλαδή ανήκει στον ίδιο τον οργανισμό και τι όχι. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να καταστρέψει ξένα κύτταρα, όπως βακτήρια, ιούς, καρκινικά κύτταρα και κύτταρα μοσχευμάτων προστατεύοντας  έτσι  τον οργανισμό από απειλές που μπορούν να του προκαλέσουν βλάβες. Η αναγνώριση της σπουδαιότητας αυτών των ευρημάτων ήρθε το 1980 όταν οι Jean Dausset, Baruj Benacerraf and George D. Snell βραβεύτηκαν με το Βραβείο Νόμπελ.

Η επιτυχία μιας μεταμόσχευσης προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων εξαρτάται από την «αποδοχή» των μεταμοσχευμένων κυττάρων από το ανοσιακό σύστημα του ασθενούς.  Η «αποδοχή» αυτή επιτυγχάνεται μόνον αν τα HLA αντιγόνα των κυττάρων του δότη είναι ίδια ή με πολύ μικρές και συγκεκριμένες διαφορές με τα HLA των κυττάρων του ασθενούς.

Αρχικά, μεταμοσχεύσεις γίνονταν μόνο μεταξύ διδύμων αδελφών γιατί έτσι εξασφαλιζόταν η απόλυτη HLA συμβατότητα. Μόνο μετά το 1960, οπότε έγιναν γνωστά αρκετά στοιχεία για την HLA συμβατότητα, επιχειρήθηκαν μεταμοσχεύσεις και από συγγενείς που δεν ήταν ταυτόσημα δίδυμα αδέλφια.

Τη δεκαετία του 1970  πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες μεταμοσχεύσεις από HLA συμβατούς μη συγγενείς δότες. Έως τότε είχε αποκτηθεί αρκετή εμπειρία με τις μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών και είχε καθοριστεί σε ποιους HLA τόπους απαιτείτο συμβατότητα. Τα HLA –Α, –Β και –DR ήταν απολύτως απαραίτητο να είναι ταυτόσημα μεταξύ δότη και λήπτη.

Κάθε άτομο διαθέτει 2 αντιγόνα HLA –Α, 2 HLA –Β και 2 HLA –DR, τα οποία έχει κληρονομήσει από τους γονείς του, ένα από την μητέρα και ένα από τον πατέρα του. Έτσι και τα 6 αντιγόνα του δότη έπρεπε να ταιριάζουν με τα 6 αντιγόνα του λήπτη.

Το 1990 ο Dr. E. Donnall Thomas βραβεύθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής για την πρωτοποριακή δουλειά του στις μεταμοσχεύσεις και τις πολλές και επιτυχημένες προσπάθειές του τόσο σε κλινικό όσο και πειραματικό επίπεδο.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο Dr. Thomas είχε πραγματοποιήσει πάνω από 100 μεταμοσχεύσεις σε ασθενείς με απλαστική αναιμία και λευχαιμία χρησιμοποιώντας HLA –Α, –Β και –DR ταυτόσημα αδέλφια.

Καθώς 2 στους 3 ασθενείς δεν διαθέτουν συμβατό συγγενή δότη, έγινε κατανοητή η ανάγκη για αναζήτηση κατάλληλου δότη μεταξύ εθελοντών δοτών οπουδήποτε στον κόσμο.